یادداشت‌های زیرزمینی

نویسنده : فیودور داستایفسکی

مترجم : علی مصفا

ناشر : نشر چشمه

نوع جلد : شومیز - رقعی

تعداد صفحات : 166

کتاب یادداشت‌های زیرزمینی را می‌توان در مرز میان رمان کوتاه و رساله‌ی فلسفی دانست. بخش نخست بیشتر به‌صورت یک مونولوگ فلسفی است که مردی گمنام، معروف به مرد زیرزمینی، درباره‌ی خودش و جهان سخن می‌گوید. او بر ضد عقل‌گرایی و جبرگرایی زمانه می‌شورد و اراده‌ی آزاد انسان را ــ‌هرچند به رنج و ویرانی منجر شود‌ــ بر هر منطق و نظام عقلانی ترجیح می‌دهد. بخش دوم اما روایتی داستانی‌تر دارد و در آن، برخوردهای این شخصیت با اطرافیانش و به‌ویژه با دختر جوانی به نام لیزا، به نمایش گذاشته می‌شود. مرد زیرزمینی باور دارد که انسان‌ها آزادی خود را حتی اگر به ضررشان تمام شود، بر عقلانیت و منفعت ترجیح می‌دهند. این اندیشه در عمل در رفتار راسکولنیکف تداعی می‌شود؛ او دست به جنایتی می‌زند که نه‌تنها نفعی برایش ندارد، بلکه او را به ورطه‌ی رنج و مکافات می‌کشاند.